Stichting Bezinning Orgaandonatie SBO
Header

Deze blog van SBO-voorzitter drs Ari van Buuren, van 30 mei 2013, is gepubliceerd op verschillende websites (klik op de links voor reacties van lezers):

http://www.kerknieuws.nl/debat.asp?oId=223

http://www.nieuwwij.nl/index.php?pageID=13&messageID=8987

http://www.nieuwemoskee.nl/2013/06/donorschap-gezamenlijke-plicht-of-individuele-keuze/

http://www.hetgoedeleven.com/Default.aspx?tabid=240&IndexId=191815

Perspectieven en impasses bij orgaandonatie

Binnenkort komt het donorregistratie-systeem ongetwijfeld weer in het politieke debat naar voren. Tot op heden ben je in Nederland pas donor als je jezelf als zodanig laat registeren. Tweede Kamerlid Pia Dijkstra meldde vorig jaar augustus reeds de komst van een initiatiefwet van D66 ter invoering van een Actief Donorregistratie-systeem (ADR). Iedere burger wordt dan automatisch orgaan-donor tenzij zij/hij aangeeft het niet te willen zijn. Dijkstra rekent op een meerderheid hiervoor in de Tweede Kamer.

Al jarenlang dreigt zo’n nieuw donorregistratie-systeem er aan te komen. In België bijvoorbeeld is dat systeem er reeds langer. Het zou dan ook in Nederland even vanzelfsprekend en normatief worden als bijvoorbeeld militaire dienstplicht dat was. De dienstplicht-weigeraar, niet de soldaat, moest zich verantwoorden en beargumenteren. De orgaandonatie-weigeraar komt zo in dezelfde hoek terecht. Aan de verantwoording van de orgaandonatie-lobby schort echter wel het een en ander.

Orgaandonatie wordt vaak als ultieme daad van naastenliefde gezien. Dat staat natuurlijk niet los van het hersendood-criterium. De Wet op de Orgaandonatie baseert zich op deze medische, neurologische definitie van hersendood uit 1968. Het hersendood-criterium legitimeert transplantatie-medici tot vroegtijdige orgaan-uitname.

Een exponent van empirisch wetenschappelijk verzet tegen het hersendood-criterium is de Braziliaanse neuroloog Prof. dr. Cicero Coimbra. Volgens hem is ‘hersendood’ absoluut niet hetzelfde als ‘dood’. Hij meldt succesvolle behandeling van sommige hersendode patiënten, maakt een impasse zichtbaar in de transplantatie-geneeskunde. Sommige medici willen hier niet van weten, verschuilen zich achter de neurologen.

Maar: ijking en herijking zijn nodig! Dat is hèt principe van de wetenschap. Anders wordt het hersendood-criterium een dogma, een axioma. Een wetenschapper die liever in de luwte wil blijven zei mij eens: ‘Hersendood is geen waarheid, maar een keuze…’.

Pia Dijkstra wil een nieuwe verregaande fase in het politieke proces rond orgaandonatie initiëren. Daarmee wordt terloops ook de in andere opzichten absolute ‘scheiding tussen kerk en staat’ verwaarloosd.

Het is namelijk niet aan de overheid of de wetgever om eenzijdig de dood te definiëren. Ter discussie moet komen, wat de dood en het eraan voorafgaande stervens-proces betekenen en inhouden. Medici houden zich hiermee nauwelijks bezig. Religieuze tradities hebben hier heel veel te bieden.

Vele beleidsmakers lijken liever te negeren, dat rond orgaan-transplantatie en -donatie meerdere zaken discutabel zijn. In het religieuze, spirituele en filosofische veld zou men zich daar ook veel meer bewust van moeten worden. Theologisch speelt er veel meer dan naastenliefde.

Sommige medici bepleiten nòg vroegere (voorbereiding van) uitname van organen, wat de wetgeving lijkt te gaan volgen. Anderen achten de 45 jaren oude definitie van het hersendood-criterium meer en meer omstreden. De ‘Presidential Council on Bioethics’ in de USA vindt het een prioriteit om de huidige ideeën en praktijken rondom de (hersen)dood en het stervensproces helemaal opnieuw te onderzoeken.

De Stichting Bezinning Orgaandonatie (SBO) met deskundigen uit diverse disciplines en levensbeschouwingen vraagt aandacht voor dit alles.

Wij richten ons op persoonlijke bewustwording en maatschappelijk debat. Wij achten de informatie en voorlichting omtrent orgaandonatie door overheid en gezondheidszorg eenzijdig en onvolledig. Iedere burger moet de kans hebben om weloverwogen en gewetensvol te kunnen kiezen wel of geen orgaandonor te worden. Daarom ook wijzen wij het ADR-systeem af.

Wij vinden het uiterst belangrijk om het stervensproces in relatie tot orgaandonatie nader te bezien. Dat doen we tijdens een Expertseminar op 16 september. Gast is dan dr. Peter Fenwick, neuropsychiater en bekend van publicaties over ‘end-of-life phenomena’. Onderzoek hiernaar in Nederland verrichtte Ineke Koedam binnen drie hospices. Daarover verschijnt eind juli haar boek In het licht van sterven, ervaringen op de grens van leven en dood. De presentatie ervan vindt plaats op 15 september met dr. Fenwick als een der keynote-speakers.

De politici pro een verplichtend donorregistratie-systeem doorkruisen alle genoemde principiële discussies en processen. Zij tonen een versimpelende haast met hun politieke beleidsinitiatieven. Zij sluiten hun ogen voor de genoemde impasses. Waarom eigenlijk?

Het gaat om belangrijke ‘organische’ en kwalitatieve vragen. Wetenschappelijk, ethisch, religieus en humaan gezien is periodieke herijking van orgaantransplantatie-geneeskunde en het hersendood-criterium aan de orde. Wat doet men hiermee? Nog veel en veel te weinig.

Ari van Buuren

De auteur is theoloog, oud-hoofd van de interculturele geestelijke zorg van het UMC en voorzitter van SBO. Dit artikel verschijnt tevens bij NieuwWij.nl

You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 You can leave a response, or trackback.

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

  • Terugbelverzoek

  • Aanbevolen

    Abele Reitsma over orgaandonatie

    Abele Reitsma over orgaandonatie

    Family7 interviewt Abele Reitsma over orgaandonatie in het programma Uitgelicht. Een interview voorbij ja of nee, voor of tegen: “Orgaandonatie en transplantatie vind ik heel mooi en knap, maar tegelijk onnatuurlijk.

  • Onderzoek en kennisoverdracht op basis van respect

    De Stichting Bezinning Orgaandonatie (SBO) bevordert onderzoek en kennisoverdracht inzake:

    ► sociale, psychologische, ethische, medische en juridische aspecten van orgaandonatie en transplantatie,
    ► het bewustzijn gedurende het stervensproces en de behoeftes van stervenden,
    ► het hersendoodcriterium,
    ► ervaringen van mensen die een donororgaan hebben ontvangen en
    ► ervaringen van mensen die bij leven een orgaan hebben afgestaan.

    Op basis van voortschrijdende kennis en techniek wil SBO een evenwichtig wetenschappelijk en juridisch klankbord bieden voor een periodieke herijking van de medische en maatschappelijke uitgangspunten van orgaandonatie waaronder medische protocollen, keurmerken en certificeringen en met name het hersendoodcriterium.

    SBO organiseert symposia en expertseminars om kennis en bewustwording onder zowel professionals als het publiek te vergroten.

    Uitgangspunt bij dit alles is het respect voor donoren, naaststaanden en ontvangers en hun respectievelijke materiële en immateriële behoeftes.

    In plaats van werving op basis van marketingcommunicatie, kiest SBO voor een individuele, vrije, bewuste en weloverwogen keuze van burgers op basis van evenwichtige, objectieve informatie met voldoende diepgang.

  • Categorieën